Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||
Sundarakanda
Sarga 10
ಅಥ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ

Tika Traya presents a brief summary of the Sarga in the beginning. It is as follows- ಹನುಮಾನ್ ಪುಷ್ಪಕೇ ವಿಮಾನೇ ನಾನಾಲಂಕರಣ ಉಪಶೋಭಿತ ಉಪಕರಣಭಾಸುರಶಯನೋತ್ತಮ ಶಾಯಿನಂ ಬಹು ವಿಧಾಭರಣ ವಿಭೂಷಿತ ವಪುಷಂ ರಾವಣಂ ದದರ್ಶ|ತತ್ ಅವಿದೂರತಃ ಪಣವ ಮೃದಙ್ಗ ವೇಣುವೀಣಾಡಕ್ಕಾದಿ ನಾನಾತೋದ್ಯಾಲಿಂಗಿತ ವಪುಷಾಂ ಸುಪ್ತ್ಯನವಸ್ಥಾಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಾಙ್ಗಾನಾಂ ಶೈಲೂಷೀಣಾಂ ಮಧ್ಯೇಽದೃತಶಯನಶಾಯಿನೀಮ್ ಉಜ್ಜ್ವಲಾಭರಣೋಪಶೋಭಿತಾಂ ಮಂಡೋದರೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ಇಯಂ ಸೀತೇತಿ ಸಂಹಜಾತ ಹರ್ಷಃ ಪುಚ್ಛಚುಮ್ಬನಾದಿ ಕಾಪೇಯಮಾವಿಶ್ಚಕಾರ|

Essentially, Hanuman saw the mighty lord of Rakshasas adorned with many ornaments and clad in robes of silver texture sleeping on a well decorated best of beds. Not too far, he saw women asleep holding Mridangam, Veena, Venu and other musical instruments as though they were hugging their lover. Amidst all those, he saw Mandodari embellished with ornaments, youth and beauty. Delighted, thinking that she is Sita, he resorted to monkey like acts of kissing his tail, jumping up and down etc.

Hanuma earlier described Lanka as " ಸ್ವರ್ಗೋಯಮ್ ದೇವಲೋಕೋಯಮ್..". In this Sarga, the descriptions of Ravana in the palace, and the descriptions of the women of Ravana, confirm that this is indeed a world of opulence. These are places of enjoyment. "ಭೋಗಲೋಕಾಃ".The opulence comes through in each and every line.

Now we go through the Slokas with word meanings.

||Sloka 10.01||

ತತ್ರ ದಿವ್ಯೋಪಮಂಮುಖ್ಯಂ ಸ್ಫಾಟಿಕಂ ರತ್ನಭೂಷಿತಮ್|
ಅವೇಕ್ಷಮಾಣೋ ಹನುಮಾನ್ ದದರ್ಶ ಶಯನಾಸನಮ್||1||

ಸ||ತತ್ರ ಅವೇಕ್ಷಮಾಣೋ ಹನುಮಾನ್ ಸ್ಫಾಟಿಕಂ ರತ್ನ ಭೂಷಿತಮ್ ದಿವ್ಯೋಪಮಮ್ ಮುಖ್ಯಂ ಶಯನಾಸನಮ್ ದದರ್ಶ||

Tilaka Tika says - ತತ್ರ ಶಾಲಾಯಾಂ| ದಿವ್ಯೋಪಮಮ್ ದಿವಿ ಭವೇನ ಸ್ವರ್ಗವರ್ತಿಪದಾರ್ಥೇನೈವೋಪಮಾ ಯಸ್ಯ ತತ್ ಶಯನಸ್ಯಾಸನಂ ಪಲ್ಯಙ್ಕಂ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನವೇದಿಕಾ ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಾ ಇತಃ ತತಃ ಪಶ್ಯ್ನನ್|

|| Sloka meanings||

ಅವೇಕ್ಷಮಾಣೋ ಹನುಮಾನ್ -
Hanuman while looking for Sita
ತತ್ರ ಸ್ಫಾಟಿಕಂ ರತ್ನ ಭೂಷಿತಮ್ -
there made with crystals and encrusted with gems
ದಿವ್ಯೋಪಮಮ್ ಮುಖ್ಯಂ ಶಯನಾಸನಮ್ -
heavenly looking foremost couch
ದದರ್ಶ - saw

|| Sloka summary||

"There while looking around Hanuman saw a fine, heavenly looking, excellent couch made with crystals and encrusted with gems." ||10.01||

|| Sloka 10.02||

ದಾಂತಕಾಞ್ಚನ ಚಿತ್ರಾಂಗೈಃ ವೈಢೂರ್ಯೈಶ್ಚ ವರಾಸನೈಃ|
ಮಹಾರ್ಹಾಸ್ತರಣೋಪೇತೈಃ ಉಪಪನ್ನಂ ಮಹಾಧನೈಃ||10.02||

ಸ|| (ತತ್ ಶಯನಾಸನಮ್) ದಾಂತಕಾಞ್ಚನ ಚಿತ್ರಾಂಗೈಃ ವೈಡೂರ್ಯೈಶ್ಚ ಮಹಾರ್ಹತರುಣೋಪೇತೈಃ ಮಹಾಧನೈಃ ವರಾಸನೈಃ ಉಪಪನ್ನಮ್ (ಅಸ್ತಿ)||

Rama Tika elaborates on this. - "ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಃ ಸೀತಾನ್ವೇಷಣಂ ಕುರ್ವನ್ ಹನುಮಾನ್ ದಿವ್ಯೋಪಮಂ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥ ಶಯನಾಸನ ಸದೃಶಂ ಸ್ಫಾಟಿಕಂ ಸ್ಫಾಟಿಕಮಣಿಮಯಂ ರತ್ನ ವಿಭೂಷಿತಂ ಮಹಾರ್ಹ ತರುಣೋಪೇತೈಃ ಬಹುಮೂಲ್ಯಾಸ್ತರಣಯುಕ್ತೈಃ ದಾನ್ತಕಾಞ್ಚನ ಚಿತ್ರಾಙ್ಗೈಃ ದನ್ತಮಯತ್ವ ಕಾಞ್ಚನಮಯತ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚಿತ್ರಾಣ್ಯಙ್ಗಾನಿ ಪಾದಾದೀನಿ ಯೇಷಾಂ ತೈಃ ವೈಢೂರ್ಯೈ ವೈಢೂರ್ಯಮಣಿಮಯೈಶ್ಚ ಮಹಾಘನೈಃ ಬಹು ಮೂಲ್ಯಕೈಃ ವರಾಸನೈಃ ಅಲ್ಪಪರ್ಯಙ್ಕೈಃ ಉಪಪನ್ನಂ ಮಹಾಪರ್ಯಙ್ಕ ಅವರೋಹಣಾಯ ಸಂಯೋಜಿತಂ ಮುಖ್ಯಂ ಶಯನಾಸನಂ ಮಹಾಪರ್ಯಙ್ಕಂ ದದರ್ಶ"||

|| Sloka meanings||

(That sleeping chamber was )
ದಾಂತಕಾಞ್ಚನ ಚಿತ್ರಾಂಗೈಃ -
inlaid with colorful ivory and gold
ಮಹಾಧನೈಃ ವೈಡೂರ್ಯೈಶ್ಚ -
rich with Vaidhuryas
ಮಹಾರ್ಹತರುಣೋಪೇತೈಃ ವರಾಸನೈಃ ಉಪಪನ್ನಮ್ -
with many wonderful seats having requisite covering

|| Sloka summary||

"The sleeping chamber was with many seats inlaid with colorful ivory and gold as well as Vaidhurya. It was rich with fine coverings." ||10.2||

Here the description is all about the chamber with many associated seats all of which were decorated with crystals and gems

|| Sloka 10.03||

ತಸ್ಯಚೈಕತಮೇ ದೇಶೇ ಸೋಽಗ್ರ್ಯಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಮ್|
ದದರ್ಶ ಪಾಣ್ಡುರಂ ಛತ್ರಂ ತಾರಾಧಿಪತಿ ಸನ್ನಿಭಮ್||10.03||

ಸ|| ಸ ತಸ್ಯ ಏಕತಮೇ ದೇಶೇ ಅಗ್ರ್ಯಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಮ್ ತಾರಾಧಿಪಸನ್ನಿಭಂ ಪಾಣ್ಡುರಂ ಛತ್ರಂ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಸ ತಸ್ಯ ಏಕತಮೇ ದೇಶೇ -
in one corner of that chamber
ಅಗ್ರ್ಯಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಮ್ -
decorated with best of garlands
ತಾರಾಧಿಪಸನ್ನಿಭಂ -
looking like the Moon among the stars
ಪಾಣ್ಡುರಂ ಛತ್ರಂ ದದರ್ಶ-
saw a white umbrella

||Sloka summary||

"He saw in one corner of that chamber, a white umbrella decorated with best of garlands looking like the Moon among the stars."||10.03||

|| Sloka 10.04||

ಜಾತರೂಪ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಚಿತ್ರಭಾನು ಸಮಪ್ರಭಮ್|
ಅಶೋಕಮಾಲಾವಿತತಂ ದದರ್ಶ ಪರಮಾಸನಮ್||10.04||

ಸ|| ಜಾತರೂಪ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಚಿತ್ರಭಾನು ಸಮ ಪ್ರಭಮ್ ಅಶೋಕಮಾಲಾವಿತತಮ್ (ತಂ) ಪರಮಾಸನಮ್ ದದರ್ಶ||

Rama Tika, summary of three Slokas. ( ಜಾತರೂಪಮ್ 04||; ವ್ಯಾಲವ್ಯಜನ 05|| ಪರಮಾಸ್ತರಣಾ 06||), says - ಜಾತರೂಪೇತಿ| ಜಾತರೂಪೇಣ ಸುವರ್ಣೇನ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ಚಿತ್ರಭಾನೋಃ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಸಮಪ್ರಭಂ ಅಶೋಕಮಾಲಾವಿತತಂ ಶೋಕ ಅಪಹಾರಮಾಲಾಭಿಃ ಸಂಯುತಂ ವಿವಿಧೈರ್ಗನ್ಧೈಃ ಚನ್ದನೈಶ್ಚ ಜುಷ್ಟಂ, ಅವಿಕಾಜಿನೇನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅತಿಕೋಮಲೋರ್ಣಾಯುಚರ್ಮಣಾ ಸಂವೃತಂ ಆಸ್ತೀರ್ಣ ವರಮಾಲ್ಯಾನಾಂ ಮನೋಹರ ಸುಗನ್ಧಾದಿನೋತ್ತಮಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ದಾಮಭಿಃ ಮಾಲಾಭಿಃ ಉಪಶೋಭಿತಮ್ ವಾಲವ್ಯಜನಹಸ್ತಾಭಿಃ ಸಮನ್ತೋ ವೀಜ್ಯಮಾನಂ ಪರಮಾಸನಂ ಮಹಾಪರ್ಯಙ್ಕಃಸ್ಥ ವಿಶೇಷಂ ದದರ್ಶ|| This is to be seen as summary of three Slokas. ( ಜಾತರೂಪಮ್ 04||; ವ್ಯಾಲವ್ಯಜನ 05|| ಪರಮಾಸ್ತರಣಾ 06||)

|| Sloka meanings||

ಜಾತರೂಪ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ -
made of exquisite gold
ಚಿತ್ರಭಾನು ಸಮ ಪ್ರಭಮ್ -
shining like Sun
ಅಶೋಕಮಾಲಾವಿತತಮ್ -
decorated with Ashoka flowers
ಪರಮಾಸನಮ್ ದದರ್ಶ-
saw an exquisite couch

|| Sloka summary||

"Hanuman saw an exquisite couch made of gold, shining like Sun decorated with Ashoka flowers."||10.04||

Ashoka flowers is elaborated as flowers that drive away Shoka or sorrow.

|| Sloka 10.05||

ವ್ಯಾಲವ್ಯಜನ ಹಸ್ತಾಭಿ ರ್ವೀಜ್ಯಮಾನಂ ಸಮಂತತಃ|
ಗನ್ಧೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈರ್ಜುಷ್ಟಂ ವರಧೂಪೇಣ ಧೂಪಿತಮ್||10.05||

ಸ|| ವ್ಯಾಲವ್ಯಜನ ಹಸ್ತಾಭಿಃ ವೀಜ್ಯಮಾನಂ (ತಂ ದದರ್ಶ) | ವಿವಿಧೈಃ ಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಜುಷ್ಟಂ ವರಧೂಪೇಣ ಧೂಪಿತಂ (ತಂ ಶಯನಾಸನಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ವ್ಯಾಲವ್ಯಜನ ಹಸ್ತಾಭಿಃ ವೀಜ್ಯಮಾನಂ -
women holding fans made of the hair of Chamari deer
ವಿವಿಧೈಃ ಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಜುಷ್ಟಂ -
full of excellent fragrances
ವರಧೂಪೇಣ ಧೂಪಿತಂ -
smoky with excellent fragrances
(ಶಯನಾಸನಮು) ದದರ್ಶ - saw

|| Sloka summary||

"He saw women holding fans made of the hair of Chamari deer. It was smoky with excellent fragrances, full with excellent fragrances spreading all over." ||10.05||

|| Sloka 10.06||

ಪರಮಾಸ್ತರಣಾ ಸ್ತೀರ್ಣ ಮಾವಿಕಾಜಿನಸಂವೃತಮ್|
ದಾಮಭಿರ್ವರಮಾಲ್ಯಾನಾಂ ಸಮನ್ತಾದುಪಶೋಭಿತಮ್||10.06||

ಸ|| ಪರಮಾಸ್ತರಣಾಸ್ತೀರ್ಣಮ್ ಆವಿಕಾಜಿನ ಸಂವೃತಮ್ ಸಮನ್ತಾತ್ ದಾಮಭಿಃ ವರಮಾಲ್ಯಾನಾಂ ಉಪಶೋಭಿತಮ್ ತಂ ಶಯನಾಸನಂ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ಪರಮಾಸ್ತರಣಾಸ್ತೀರ್ಣಮ್ -
covered with best of bedspreads
ಆವಿಕಾಜಿನ ಸಂವೃತಮ್ -
covered with soft sheep skin.
ಸಮನ್ತಾತ್ ದಾಮಭಿಃ ವರಮಾಲ್ಯಾನಾಂ ಉಪಶೋಭಿತಮ್ -
delightful looking with garlands of strings all over.

|| Sloka summary||

"It was covered with best of bedspreads. It was covered with soft sheep skin. It was delightful looking with garlands of strings all over."||10.06||

|| Sloka 10.07||

ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀಮೂತಸಂಕಾಶಂ ಪ್ರದೀಪ್ತೋತ್ತಮಕುಣ್ಡಲಮ್|
ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಮಹಾರಜತವಾಸಸಮ್||7||

ಸ|| ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀಮೂತಸಂಕಾಶಂ ಪ್ರದೀಪ್ತೋತ್ತಮಕುಣ್ಡಲಮ್ ಮಹಾರಜತವಾಸಸಂ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಂ (ಪ್ರಸುಪ್ತಂ /ಶಯಾನಂ) ಮಹಾಬಾಹುಂ (ದದರ್ಶ)||

Rama Tika says - ಜೀಮೂತ ಸಂಕಾಶಂ ಶ್ಯಾಮತ್ವೇನ ಮೇಘಸದೃಶಂ ಪ್ರದೀಪ್ತಾನಿ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಯಸ್ಯ, ಮಹಾರಜತಂ ಸ್ವರ್ಣತನ್ತು ನಿರ್ಮಿತಂ |

|| Sloka meanings||

ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀಮೂತಸಂಕಾಶಂ -
there looking like a cloud
ಪ್ರದೀಪ್ತೋತ್ತಮಕುಣ್ಡಲಮ್-
with flashing earrings
ಮಹಾರಜತವಾಸಸಂ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಂ-
with red eyes , adorned robes of silver texture.
ಮಹಾಬಾಹುಂ (ದದರ್ಶ) -
one with great arms

|| Sloka summary||

"In that ( he saw) one with red eyes with flashing earrings looking like a cloud with great arms adorned in robes of silver texture." ||10.07||

|| Sloka 10.08||

ಲೋಹಿತೇನಾನುಲಿಪ್ತಾಙ್ಗಂ ಚನ್ದನೇನ ಸುಗನ್ಧಿನಾ|
ಸನ್ಧ್ಯಾರಕ್ತ ಮಿವಾಕಾಶೇ ತೋಯದಂ ಸತಟಿದ್ಗಣಮ್||10.08||

ಸ||(ಸಃ) ಲೋಹಿತೇನ ಸುಗಂಧಿನಾ ಚಂದನೇನ ಅನುಲಿಪ್ತಾಂಗಂ (ಸಃ ರಾವಣಃ) ಸಂಧ್ಯಾರಕ್ತಂ ಸತಟಿದ್ಗಣಮ್ ತೋಯದಂ ಇವ ಅದೃಶ್ಯತ||

|| Sloka meanings||

ಲೋಹಿತೇನ ಸುಗಂಧಿನಾ ಚಂದನೇ ಅನುಲಿಪ್ತಾಂಗಂ-
limbs smeared with fragrant red colored Sandal paste,
ಸಃ ರಾವಣಃ - that Ravana
ಸಂಧ್ಯಾರಕ್ತಂ ಸತಟಿದ್ಗಣಮ್ ತೋಯದಂ ಇವ ಅದೃಶ್ಯತ -
looking like twilight clouds streaked with lightning

|| Sloka summary||

"He saw Ravana who was having limbs smeared with fragrant red colored Sandal paste, wearing wonderful ornaments, looking like twilight clouds streaked with lightning" ||10.08||

|| Sloka 10.09||

ವೃತಮಾಭರಣೈಃ ದಿವ್ಯೈಃ ಸುರೂಪಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್|
ಸ ವೃಕ್ಷವನಗುಲ್ಮಾಢ್ಯಂ ಪ್ರಸುಪ್ತ ಮಿವ ಮನ್ದರಮ್||9||

ಸ||ಸುರೂಪಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್ ಸಃ ವೃಕ್ಷವನಗುಲ್ಮಾಡ್ಯಂ ಮಂದರಂ ಇವ (ತಂ) ಪ್ರಸುಪ್ತಂ (ರಾವಣಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ದಿವ್ಯೈಃ ಆಭರಣೈಃ ವೃತಂ ಸುರೂಪಂ -
wearing wonderful ornaments and of wonderful form
ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್ -
capable of changing his form at will
ಸ ವೃಕ್ಷವನಗುಲ್ಮಾಢ್ಯಂ ಮಂದರಂ ಇವ -
looking like Mandara mountain with thick trees and bushes
ಪ್ರಸುಪ್ತಂ (ರಾವಣಂ ದದರ್ಶ) -
sleeping (Ravana he saw)ನಿದುರಿಸ್ತುನ್ನ ರಾವಣುಮಿ ಚೂಚೆನು

|| Sloka summary||

"He is with wonderful form, capable of changing his form at will looking like Mandara mountain with thick trees and bushes (sleeping on that couch)". ||10.09||

|| Sloka 10.10||

ಕ್ರೀಡಿ ತ್ವೋಪರತಂ ರಾತ್ರೌ ವರಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್|
ಪ್ರಿಯಂ ರಾಕ್ಷಸ ಕನ್ಯಾನಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸುಖಾವಹಮ್||10||

ಸ|| ರಾತ್ರೌ ಕ್ರೀಡಿತ್ವಾ ಉಪರತಂ ವರಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್ ರಾಕ್ಷಸ ಕನ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಿಯಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸುಖಾವಹಂ (ಪ್ರಸುಪ್ತಂ) ತಂ (ಸಃ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ರಾತ್ರೌ ಕ್ರೀಡಿತ್ವಾ ಉಪರತಂ -
tired Having enjoyed during the night ,
ವರಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್ -
wearing choicest ornaments,
ರಾಕ್ಷಸ ಕನ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಿಯಂ -
darling of Rakshasa maidens
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸುಖಾವಹಂ-
bringer of joy to Rakshasas

|| Sloka summary||

"Tired having enjoyed during the night , wearing choicest ornaments, the darling of Rakshasa maidens, who brings joy (was seen sleeping on that couch). " ||10.10||

|| Sloka 10.11||

ಪೀತ್ವಾಽಪ್ಯುಪರತಮ್ ಚಾಪಿ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ|
ಭಾಸ್ವರೇ ಶಯನೇ ವೀರಂ ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್||11||

ಸ|| ಪೀತ್ವಾ ಉಪರತಂ ಚ ಭಾಸ್ವರಂ ಶಯನೇ ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ವೀರಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಂ ಮಹಾಕಪಿಃ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||.

ಪೀತ್ವಾ ಉಪರತಂ ಚ -
relaxing after drinking
ಭಾಸ್ವರಂ ಶಯನೇ ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ವೀರಂ -
heroic one sleeping on that glittering couch
ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಂ ಮಹಾಕಪಿಃ ದದರ್ಶ-
Hanuman saw the king of Rakshasas

|| Sloka summary||

"Hanuman saw the heroic king of Rakshasas, sleeping on that glittering couch relaxing after drinking." ||10.11||

|| Sloka 10.12||

ನಿಶ್ಶ್ವಸಂತಂ ಯಥಾ ನಾಗಂ ರಾವಣಂ ವಾನರರ್ಷಭ|
ಆಸಾದ್ಯ ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಃ ಸೋಽಪಾಸರ್ಪತ್ಸು ಭೀತವತ್||10.12||

ಸ||ಸಃ ವಾನರರ್ಷಭಃ ಯಥಾ ನಾಗಂ ನಿಃ ಶ್ವಸಂತಂ ರಾವಣಂ ಆಸಾದ್ಯ ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಃ ಸುಭೀತವತ್ ಉಪಾಸರ್ಪತ್||

Tilaka Tika says - ಯಥಾ ನಾಗಂ ಗಜಮಿವ ನಿಃಶ್ವಸನ್ತಂ ರಾವಣಂ ಆಸಾದ್ಯ ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನೋಽಯಂ ಪಾಪೀ ದೇವೀಂ ಹೃತವಾನ್ ಇತಿ ಏತತ್ ಸಮೀಪಂ ಅವಸ್ಥಾನಂ ಅನುಚಿತಂ ಇತಿ ಖಿನ್ನೋಚಿತ್ ಉಪಾಸರ್ಪತ| ಸುಭೀತವತ್ ಸುಭೀತೋ ಯಥಾ ಭಯಹೇತೋಃ ಪಿಶಾಚಾದೇಃ ಸಂಮುಖೇ ಸ್ಥಾತುಂ ಅಶಕ್ತಃ ಉಪಾಸರ್ಪತಿ ತದ್ವತ್ ||

|| Sloka meanings||

ಸಃ ವಾನರರ್ಷಭಃ -
The bull among the Vanaras
ಯಥಾ ನಾಗಂ ನಿಃ ಶ್ವಸಂತಂ-
one who was breathing like an Elephant
ರಾವಣಂ ಆಸಾದ್ಯ - approaching Ravana
ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಃ ಸುಭೀತವತ್ ಉಪಾಸರ್ಪತ್ -
stepped back being frightened

|| Sloka summary||

"The bull among the Vanaras having reached a place near Ravana who was breathing like an Elephant, was frightened and stepped back". ||10.12||

The sleeping Ravana made for a scene.

He was breathing like a huge elephant. Poet describes Hanuma approaching that couch."ಆಸಾದ್ಯ ಪರಮೋಽದ್ವಿಗ್ನಃ ಉಪಾಸರ್ಪತ್ ಸುಭೀತವತ್"; "Approaching that couch very anxiously stepped back with a fright".

There are two interesting words 'ಪರಮೋಽದ್ವಿಗ್ನಃ' and 'ಸುಭೀತವತ್'. There is interesting commentary from Ramayana Tilaka on this line. 'ಉದ್ವಿಗ್ನಃ' also means distressed. Why was he very distressed? "ಅಯಂ ಪಾಪೀ ದೇವೀಂ ಹೃತವಾನ್ ಇತ್ಯೇತತ್ ಸಮೀಪೇ ಆಸ್ಥಾನಮ್ ಅನುಚಿತಮಿತಿ ಖಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಉಪಾಸರ್ಪತ್"; 'This sinner has kidnapped the 'Devi', being near him is in appropriate ಅನುಚಿತಂ' etc.

Then the second word : 'ಸುಭೀತವತ್ '! He stepped back ಸುಭೀತವತ್ ! Ramayana Tilaka says the following. 'ಸುಭೀತವತ್ - ಸುಭೀತಾ ಯಥಾ ಭಯಹೇತೋಃ ಪಿಶಾಚಾದೇಃ ಸಂಮುಖೇಸ್ಥಾತುಂ ಅಶಕ್ತಃ ಉಪಸರ್ಪತ್ ತದ್ವತ್|'; 'One may not be able to stand in the presence of "Pisacha" and similar entities and steps back in fear etc'. That is only a momentary fear .

In that fashion Hanuma steps back. Both may seem unconnected and contra. Two things happened. The thought of Sita having been taken away made him ಪರಮೋಽದ್ವಿಗ್ನಃ. The sound of Ravana's breathing made him feel like he is in a dangerous place. So he stepped back ಸುಭೀತವತ್ !

He took a step back like a frightened one. Climbed a little higher altar to have a good look at him from a distance. Then he looked at the Rakshasa King.

|| Sloka 10.13||

ಅಧಾಽಽರೋಹಣ ಮಾಸಾದ್ಯ ರಾವಣಂ ವಾನರರ್ಷಭಃ |
ಸುಪ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲಂ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಸ್ಮ ಮಹಾಕಪಿಃ||13||

ಸ||ಮಹಾಕಪಿಃ ಅಥ ಆರೋಹಣಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ವೇದಿಕಾಂತರಂ ಆಶ್ರಿತಃ ಸುಪ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲಂ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಸ್ಮ||

Rama Tika says- ಅಥೇತಿ| ಅಥ ಉಪಸರ್ಪಾನನ್ತರಮ್ ವೇದಿಕಾನ್ತರಮಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಆರೋಹಣಮ್ ಸೋಪಾನಮಾಶ್ರಿತಃ ಸನ್ ಕ್ಷೀಬಂ ಮತ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸ ಶಾರ್ದೂಲಮ್ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇಸ್ಮ|

|| Sloka meanings||

ಮಹಾಕಪಿಃ ಅಥ ಆರೋಹಣಮ್ ಆಸಾದ್ಯ -
The great Vanara climbed the stairs
ವೇದಿಕಾಂತರಂ ಆಶ್ರಿತಃ -
reaching another altar
ಸುಪ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲಂ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಸ್ಮ -
looked at the king of Rakshasas, who was sleeping."

|| Sloka summary||

"(Then)The great Vanara climbed the stairs reaching another altar looked at the king of Rakshasas, who was sleeping."||10.13||

|| Sloka 10.14||

ಶುಶುಭೇ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸ್ವಪತ ಶಯನೋತ್ತಮಮ್|
ಗನ್ಧ ಹಸ್ತಿನಿ ಸಂವಿಷ್ಟೇ ಯಥಾ ಪ್ರಸ್ರವಣಂ ಮಹತ್||10.14||

ಸ|| ಸ್ವಪತಃ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಶಯನೋತ್ತಮಮ್ ಯಥಾ ಪ್ರಸ್ರವಣೇ ಸಂವಿಷ್ಟೇ ಮಹತ್ ಗಂಧಿಹಸ್ತಿನಿ ಇವ ಶುಶುಭೇ||

Tilaka Tika says - ಗನ್ಧಹಸ್ತಿನಿ, ಯಸ್ಯ ಗನ್ಧೇನ ಅನ್ಯ ಗಜಾಃ ಪಲಾಯನ್ತೇ ಸ ಗನ್ಧ ಗಜಃ |

|| Sloka meanings||

ಸ್ವಪತಃ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಶಯನೋತ್ತಮಮ್ -
the best of couches on which the king of Rakshasa was sleeping
ಶುಶುಭೇ ಯಥಾ ಪ್ರಸ್ರವಣೇ -
shone like the Prasravana hill
ಸಂವಿಷ್ಟೇ ಮಹತ್ ಗಂಧಿಹಸ್ತಿನಿ -
with a big elephant in rut sleeping

|| Sloka summary||

"The best of couches on which the king of Rakshasa was sleeping looked like Prasravana hill with a big elephant in rut sleeping".||10.14||

Here Ravana is compared with ಗನ್ಧ ಹಸ್ತಿನಿ. ಗನ್ಧ ಹಸ್ತಿನಿ means an elephant with a smell, in whose presence all other elephants run away. Implying that seeing Ravana all other warriors too run away. Thus highlighting his valor.

|| Sloka 10.15||

ಕಾಞ್ಚನಾಙ್ಗದಸನ್ನದ್ಧೌ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾತ್ಮನಃ |
ವಿಕ್ಷಿಪ್ತೌ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭುಜಾವಿನ್ದ್ರಧ್ವಜೋಪಮೌ||15||

ಸ|| ಕಾಞ್ಚನಾಙ್ಗದಸನ್ನದ್ಧೌ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತೌ ಇನ್ದ್ರಧ್ವಜೌಪಮೌ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭುಜೌ ಸ ಮಹಾತ್ಮನಃ ದದರ್ಶ|

|| Sloka meanings||

ಸ ಮಹಾತ್ಮನಃ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತೌ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ -
great Soul , the sleeping king of Rakshasa's
ಕಾಞ್ಚನಾಙ್ಗದಸನ್ನದ್ಧೌ ಭುಜೌ -
two shoulders adorned with golden straps
ಇನ್ದ್ರಧ್ವಜೋಪಮೌ -
similar of two flagstaffs of Indra

|| Sloka summary||

"The two arms of the sleeping king of Rakshasas adorned with golden straps looked like a pair of flagstaffs of Indra" ||10.15||

|| Sloka 10.16||

ಐರಾವತ ವಿಷಾಣಾಗ್ರೈ ರಾಪೀಡನಕೃತವ್ರಣೌ|
ವಜ್ರೋಲ್ಲಿಖಿತಪೀನಾಂಸೌ ವಿಷ್ಣುಚಕ್ರಪರಿಕ್ಷಿತೌ||10.16||

ಸ|| ಐರಾವತವಿಷಾಣಾಗ್ರೈಃ ಆಪೀಡನಕೃತವ್ರಣೌ ವಜ್ರೋಲ್ಲಿಖಿತಪೀನಾಂಸೌ ವಿಷ್ಣುಚಕ್ರಪರಿಕ್ಷಿತೌ (ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಭುಜೌ ದದರ್ಶ)||

Tilaka Tika says- ಆಪೀಡನೇ ಯುದ್ಧೇ ಕೃತವ್ರಣೌ ಕೃತವ್ರಣಕಿಣೌ ವಜ್ರೇಣೋಲ್ಲಿಖಿತೌ ಕ್ಷತೌ ಪೀನಾಂಸೌ ಯಯೋಃ ತೌ ವಜ್ರಚಕ್ರಯೋಃ ಅಪಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಮೃತ್ಯುರಿತಿ ಭಾವಃ|

|| Sloka meanings||

ಐರಾವತವಿಷಾಣಾಗ್ರೈಃ ಆಪೀಡನಕೃತವ್ರಣೌ -
torn by Airavata, the Indra's mount, and having scars of injury
ವಜ್ರೋಲ್ಲಿಖಿತಪೀನಾಂಸೌ -
with scars caused by the thunder bolt of Indra
ವಿಷ್ಣುಚಕ್ರಪರಿಕ್ಷಿತೌ-
wounded by Vishnu's discus.
(ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಭುಜೌ ದದರ್ಶ)-
saw the shoulders of the king of Rakshasas

|| Sloka summary||

"He saw the arms which were torn by the Airavata the Indra's mount and having scars of injury. He saw the arms which were with scars caused by the thunder bolt of Indra, which were wounded by Vishnu's discus".||10.16||

While describing Ravana's shoulders thus, there is hint of Ravana's prowess which withstood the force of Indra's thunderbolt as well as Vishnu's famous disc. Tilaka Tika says in its commentary that this hints at death being impossible for Ravana.

If we step back a little, here, the poet describes Ravana sleeping on his bed through the Vanara's eye as he takes a look at him from a distance.

What did he see ? "ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭುಜೌ". How are they? "ವಜ್ರೋಲ್ಲಿಖಿತ ಪೀನಾಂಸೌ"- wore the scars caused by the thunder bolt of Indra. "ವಿಷ್ಣು ಚಕ್ರ ಪರಿಕ್ಷತೌ"- , wounded by Vishnu's discus. Those shoulders are the ones which troubles many.
"ದೇವ ದಾನವ ರಾವಿಣೌ "(9.20) made Devas and Danavas cry. They are announcing Ravana's valor as it were. "ರಾವಿಣೌ" goes with Ravana, who makes others cry.

The two arms resting on the couch were, like two angry serpents asleep in the caves of Mount Mandara.

The arms are the tools for all actions, for all "ಕರ್ಮ". The actions create the bondage that binds one even more. Poet describes those shoulders and arms in great detail. As though to remind us again and again that they are the cause of bondage.

In Sarga 4 also we came across the line "ಅದ್ವಾರೇಣ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪ್ರಾಕಾರಮಭಿಪುಪ್ಲುವೇ"; There the discussion was about Hanuma as ಮಹಾಬಾಹುಃ; He was working for "ರಾಮಾರ್ಥಂ ವಾನರಾರ್ಥಂ ಚ" for Rama and for Vanara's. Those arms were involved in ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮ . They do not create bondage. The Ravana's arms we see here are deeply involved with Bhoga Lokas. Creating more bondage.

|| Sloka 10.17||

ಪೀನೌ ಸಮಸುಜಾತಾಂಶೌ ಸಂಗತೌ ಬಲಸಂಯುತೌ|
ಸುಲಕ್ಷಣ ನಖಾಙ್ಗುಷ್ಟೌ ಸ್ವಙ್ಗುಳೀತಲ ಲಕ್ಷಿತೌ||17||

ಸ||(ತಸ್ಮೈ) ಪೀನೌ ಸಮಸುಜಾತಾಂಸೌ ಸಂಗತೌ ಬಲಸಂಯುತೌ ಸುಲಕ್ಷನನಖಾಂಗುಷ್ಠೌ ಸ್ವಂಗುಳೀತಲ ಲಕ್ಷಿತೌ ತೌ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಸ್ಯ ಭುಜೌ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ಪೀನೌ ಸಮಸುಜಾತಾಂಸೌ -
well-built fleshy arms
ಸಂಗತೌ ಬಲಸಂಯುತೌ -
tough and strong
ಸುಲಕ್ಷನನಖಾಂಗುಷ್ಠೌ -
on shapely thumb nails
ಸ್ವಂಗುಳೀತಲ ಲಕ್ಷಿತೌ -
0n shapely palms and fingers

|| Sloka summary||

"He saw the two arms which are fleshy, tough, strong and well built. The arms were with shapely thumb nails on shapely fingers." ||10.17||

|| Sloka 10.18||

ಸಂಹತೌ ಪರಿಘಾಕಾರೌ ವೃತ್ತೌ ಕರಿಕರೌಪಮೌ|
ವಿಕ್ಷಿಪ್ತೌ ಶಯನೇ ಶುಭ್ರೇ ಪಞ್ಚಶೀರ್ಷಾವಿವೌರಗೌ||10.18||

ಸ||ಸಂಹಿತೌ ಪರಿಘಾಕಾರೌ ಕರಿಕರೌಪಮೌ ವೃತ್ತೌ ಪಂಚಶೀರ್ಷಾ ಉರಗೌ ಇವ ಶುಭ್ರೇ ಶಯನೇ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತೌ ತೌ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಸ್ಯ ಭುಜೌ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ಸಂಹಿತೌ ಪರಿಘಾಕಾರೌ -
Well-fixed rounded like iron crow bars
ಕರಿಕರೌಪಮೌ ವೃತ್ತೌ -
resembling the tusks of an elephant ( the two arms)
ಶುಭ್ರೇ ಶಯನೇ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತೌ -
sleeping on a clean couch
ಪಂಚಶೀರ್ಷಾ ಉರಗೌ ಇವ -
looked like two five hooded serpents

|| Sloka summary||

"Well fixed rounded like iron crow bars resembling the tusks of an elephant, the two arms looked like two five hooded serpents sleeping on a clean couch."||10.18||

|| Sloka 10.19||

ಶಶಕ್ಷಜತಕಲ್ಪೇನ ಸುಶೀತೇನ ಸುಗನ್ಧಿನಾ |
ಚನ್ದನೇನ ಪರಾರ್ಥ್ಯೇನ ಸ್ವನುಲಿಪ್ತೌ ಸ್ವಲಙ್ಕೃತೌ ||10.19||

ಸ|| ಸುಶೀತೇನ ಸುಗಂಧಿನಾ ಶಶಕ್ಷಜತಕಲ್ಪೇನ ಪರಾರ್ಥ್ಯೇನ ಚಂದನೇನ ಸ್ವನುಲಿಪ್ತೌ (ಭುಜೌ ದದರ್ಶ) ||

|| Sloka meanings||

ಸುಶೀತೇನ ಸುಗಂಧಿನಾ -
cool fragrant
ಶಶಕ್ಷಜತಕಲ್ಪೇನ -
red like hare's blood
ಪರಾರ್ಥ್ಯೇನ ಚಂದನೇನ ಸ್ವನುಲಿಪ್ತೌ -
smeared with sandal paste of excellent quality
ಸ್ವಲಙ್ಕೃತೌ - well decorated

|| Sloka summary||

"(The two arms were) besmeared with cool fragrant red sandal paste of excellent quality which looked red like hare's blood."||10.19||

|| Sloka 10.20||

ಉತ್ತಮಸ್ತ್ರೀವಿಮೃದಿತೌ ಗನ್ಧೋತ್ತಮನಿಷೇವಿತೌ|
ಯಕ್ಷ ಕಿನ್ನರ ಗನ್ಧರ್ವ ದೇವ ದಾನವ ರಾವಿಣೌ||10.20||

ಸ|| ಉತ್ತಮಸ್ತ್ರೀವಿಮೃದಿತೌ ಗನ್ಧೋತ್ತಮನಿಷೇವಿತೌ ಯಕ್ಷ ಕಿನ್ನರ ಗಂಧರ್ವ ದೇವ ದಾನವ ರಾವಿಣೌ ತೌ ಭುಜೌ ದದರ್ಶ||

Tilaka Tika says - ದದರ್ಶಾತ್ವಾದರೇಣ ದದರ್ಶ ನಾತಃ ಪುನರುಕ್ತಿಃ ಮಹಾಹೀ ಮಹಾಸರ್ಪೌ ಅತ್ರ ದ್ವಿಭುಜತ್ವಕಥನಾತ್ ಯುದ್ಧಾದಿ ಕಾಲ ಏವ ವಿಂಶತಿ ಭುಜತ್ವಂ ದಶಶೀರ್ಷತ್ವಂ ಚೇತಿ ಬೋಧ್ಯಮ್||

|| Sloka meanings||

ಉತ್ತಮಸ್ತ್ರೀವಿಮೃದಿತೌ -
massaged by the best of women
ಗನ್ಧೋತ್ತಮನಿಷೇವಿತೌ -
anointed by excellent fragrances
ಯಕ್ಷ ಕಿನ್ನರ ಗಂಧರ್ವ ದೇವ ದಾನವ -
Yaksha, Kinnara Gandharvas, Devas , and Danavas
ರಾವಿಣೌ - made them cry
(ತೌ ಭುಜೌ ದದರ್ಶ - those shoulders he saw)

|| Sloka summary||

"(He saw those shoulders) massaged by the best of women and anointed by best of fragrances, those arms could make Yaksha, Kinnara Gandharvas, Devas , and Danavas cry in fear." ||10.20||

In these descriptions of last six Slokas, we come across "ಭುಜೌ" , meaning only two. One would wonder about Ravana described as 'ದಶಮುಖಃ', ten headed one. Ravana is a "ಕಾಮರೂಪಿ" meaning that he can assume any form he desires.. So he is one with ten heads in his battles and public appearances. Ramayana Tilaka says,
'ಅತ್ರ ದ್ವಿಭುಜತ್ವೈಕಮುಖತ್ವೋಕ್ತಿಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕಾಮನೀಯತ್ವಾಯ' ; With his wives and lovers he is of one head and two arms .

There is another hint in this .

'Ravana' is the mind. That is the one we get from his name. The ten senses and sense organs are the ten heads. In sleep the senses stop their activity. Only the mind is active. So there are no ten heads or Twenty arms. Once he is awake the senses are back . Then we have the ten heads.

When we are asleep the eye does not see. The ear does not hear. Once we are up both are back . Thus when the senses are dulled the search for Sita continues.

|| Sloka 10.21||

ದದರ್ಶ ಸ ಕಪಿಃ ತಸ್ಯ ಬಾಹೂ ಶಯನಸಂಸ್ಥಿತೌ|
ಮನ್ದರಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಸುಪ್ತೌ ಮಹಾಹೀ ರುಷಿತಾ ಇವ||10.21||

ಸ|| ಸ ಕಪಿಃ ತತ್ರ ಮಂದರಸ್ಯ ಅಂತರೇ ಸುಪ್ತೌ ರುಷಿತೌ ಮಹಾಹೀ ಇವ ಶಯನಸಂಸ್ಥಿತೌ ತಸ್ಯ ಬಾಹೂ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ಸ ಕಪಿಃ ತತ್ರ -
there Hanuman
ಮಂದರಸ್ಯ ಅಂತರೇ -
on the mount Mandara
ಸುಪ್ತೌ ರುಷಿತೌ ಮಹಾಹೀ ಇವ -
asleep like two angry serpents
ಶಯನಸಂಸ್ಥಿತೌ ತಸ್ಯ ಬಾಹೂ ದದರ್ಶ-
saw his two arms resting on couch

|| Sloka summary||

"The Vanara saw the two arms resting on the couch, like two angry serpents asleep in the caves of Mount Mandara". ||10.21||

|| Sloka 10.22||

ತಾಭ್ಯಾಂ ಪರಿಪೂರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ|
ಶುಶುಭಽಚಲಸಂಕಾಶಃ ಶೃಙ್ಗಾಭ್ಯಾಮಿವ ಮನ್ದರಃ||22||

ಸ|| ಅಚಲ ಸಂಕಾಶಃ ಸಃ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ತಾಭ್ಯಾಮ್ ಭುಜಾಭ್ಯಾಮ್ ಶೃಙ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಮನ್ದರ ಇವ ಶುಶುಭೇ||

|| Sloka meanings||

ಅಚಲ ಸಂಕಾಶಃ ಸಃ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ -
the mountain like Rakshasa king
ಪರಿಪೂರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ತಾಭ್ಯಾಮ್ ಭುಜಾಭ್ಯಾಮ್ -
with two fully developed shoulders
ಶೃಙ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಮನ್ದರ ಇವ ಶುಶುಭೇ -
shone like a mount Mandara with two lofty peaks

|| Sloka summary||

"The mountain like king of Rakshasas with the fully developed arms looked like Mandara mountain with two lofty peaks." ||10.22||

|| Slokas 10.23,24||

ಚೂತಪುನ್ನಾಗಸುರಭಿ ರ್ವಕುಳೋತ್ತಮಸಂಯುತಃ|
ಮೃಷ್ಟಾನ್ನರಸಸಂಯುಕ್ತಃ ಪಾನಗನ್ಧಪುರಸ್ಸರಃ||10.23||
ತಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸ ಸಿಂಹಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಕ್ರಾಮ ಮಹಾಮುಖಾತ್|
ಶಯಾನಸ್ಯ ವಿನಿಶ್ಶ್ವಾಸಃ ಪೂರಯನ್ನಿವ ತದ್ಗೃಹಮ್||10.24||

ಸ|| ಶಯಾನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಮಹಾಮುಖಾತ್ ಚೂತಪುನ್ನಾಗ ಸುರಭಿಃ ವಕುಳೋತ್ತಮಸಂಯುಕ್ತಃ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನರಸಂಯುಕ್ತಃ ಪಾನಗಂಧ ಪುರಸ್ಸರಃ ವಿನಿಃಶ್ವಾಸಃ ನಿಶ್ಚಕ್ರಾಮ| ತತ್ ಗೃಹಂ ಪೂರಯನ್ನಿವ ಅಸ್ತಿ||

|| Sloka meanings||

ಶಯಾನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸ ಸಿಂಹಸ್ಯ ಮಹಾಮುಖಾತ್ -
from the mouth of that lion of the Rakshasas who was sleeping
ಚೂತಪುನ್ನಾಗ ಸುರಭಿಃ -
fragrance of Punnaga and Mango blossoms
ವಕುಳೋತ್ತಮಸಂಯುಕ್ತಃ -
mixed with the fragrance of best Bakula flowers
ಮೃಷ್ಟಾನ್ನರಸಂಯುಕ್ತಃ -
also the aroma of rich food
ಪಾನಗಂಧ ಪುರಸ್ಸರಃ -
and the aroma of drinks
ವಿನಿಃಶ್ವಾಸಃ -
breath
ತತ್ ಗೃಹಂ ಪೂರಯನ್ನಿವ ನಿಶ್ಚಕ್ರಾಮ-
spread out pervading the home

|| Sloka summary||

"While he was sleeping , from the mouth of that lion of the Rakshasas came breath that carried the fragrance of Punnaga and Mango blossoms mixed with the fragrance of best Bakula flowers and also the aroma of food and drinks. It was pervading through the whole palace." ||10.23,24||

|| Sloka 10.25||

ಮುಕ್ತಾಮಣಿ ವಿಚಿತ್ರೇಣ ಕಾಞ್ಚನೇನ ವಿರಾಜಿತಮ್|
ಮುಕುಟೇನಾಪವೃತ್ತೇನ ಕುಣ್ಡಲೋಜ್ಜ್ವಲಿತಾನನಮ್||25||

ಸ|| ಮುಕ್ತಾಮಣಿವಿಚಿತ್ರೇಣ ಕಾಂಚನೇನ ಅಪವೃತೇನ ಮಕುಟೇನ ವಿರಾಜಿತಮ್ ಕುಣ್ಡಲೋಜ್ಜ್ವಲಿತಾನನಮ್ (ಸಃ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ಮುಕ್ತಾಮಣಿವಿಚಿತ್ರೇಣ ಕಾಂಚನೇನ -
(crown) made of gold studded with pearls and gems
ಅಪವೃತೇನ ಮಕುಟೇನ ವಿರಾಜಿತಮ್ -
shining with the crown set aside
ಕುಣ್ಡಲೋಜ್ಜ್ವಲಿತಾನನಮ್ -
his face was shining with ear rings

|| Sloka summary||

"Hanuman saw (Ravana) with the crown made of gold studded with pearls and gems set aside and his face was shining with ear rings;" ||10.25||

|| Sloka 10.26||

ರಕ್ತಚನ್ದನ ದಿಗ್ದೇನ ತಥಾ ಹಾರೇಣ ಶೋಭಿನಾ |
ಪೀನಾಯತ ವಿಶಾಲೇನ ವಕ್ಷಸಾಽಭಿವಿರಾಜಿತಮ್||26||

ಸ|| ರಕ್ತಚಂದನ ದಿಗ್ಧೇನ ಹಾರೇಣ ಶೋಭಿನಾ ಪೀನಾಯತ ವಿಶಾಲೇನ ವಕ್ಷಸಾ ಅಭಿವಿರಾಜಿತಮ್

|| Sloka meanings||

ರಕ್ತಚನ್ದನ ದಿಗ್ದೇನ -
smeared with bright red sandal paste
ಹಾರೇಣ ಶೋಭಿನಾ -
shining with a splendid necklace
ಪೀನಾಯತ ವಿಶಾಲೇನ ವಕ್ಷಸಾ -
with fleshy and broad chest
ಅಭಿವಿರಾಜಿತಮ್ - shining

|| Sloka summary||

"His fleshy and broad chest smeared with bright sandal paste shining with a very splendid necklace which is slightly out of place;"||10.26||

|| Sloka 10.27||

ಪಾಣ್ಡುರೇಣಾಪವಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೌಮೇಣ ಕ್ಷತಜೇಕ್ಷಣಮ್|
ಮಹಾರ್ಹೇಣ ಸುಸಂವೀತಂ ಪೀತೇ ನೋತ್ತಮವಾಸಸಾ||27||

ಸ|| ಪಾಣ್ಡುರೇಣ ಅಪವಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೌಮೇಣ ಕ್ಷತಜೇಕ್ಷಣಾಮ್ ಮಹಾರ್ಹೇಣ ಪೀತೇನ ಉತ್ತಮವಾಸಸಾ ಸುಸಂವೀತಮ್ (ತಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ಪಾಣ್ಡುರೇಣ ಅಪವಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೌಮೇಣ -
white silken cloth which is slightly of its of place
ಕ್ಷತಜೇಕ್ಷಣಾಮ್ -
With blood red eyes
ಮಹಾರ್ಹೇಣ ಪೀತೇನ ಉತ್ತಮವಾಸಸಾ ಸುಸಂವೀತಮ್-
covered with a very expensive yellow upper garment.

|| Sloka summary||

With blood red eyes, he was wearing a white silken cloth which is slightly of its of place, and is covered with a very expensive yellow upper garment. ||10.27||

|| Sloka 10.28||

ಮಾಷರಾಶೀ ಪ್ರತೀಕಾಶಂ ನಿಶ್ಶ್ವಸಂತಂ ಭುಜಙ್ಗವತ್|
ಗಾಙ್ಗೇ ಮಹತಿ ತೋಯಾನ್ತೇ ಪ್ರಸುಪ್ತಮಿವ ಕುಞ್ಜರಮ್||28||

ಸ|| ಮಾಷರಾಶೀಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಭುಜಂಗವತ್ ನಿಃಶ್ವಸಂತಂ ಮಹತಿ ಗಾಂಗೇ ತೋಯಾನ್ತೇ ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಕುಂಜರಂ ಇವ (ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ತಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ಮಾಷರಾಶೀಪ್ರತೀಕಾಶಂ -
resembling a heap of black beans
ಭುಜಂಗವತ್ ನಿಃಶ್ವಸಂತಂ -
breathing heavily like a hissing serpent
ಮಹತಿ ಗಾಂಗೇ ತೋಯಾನ್ತೇ -
on the banks of great river Ganges.
ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಕುಂಜರಂ ಇವ -
looking like an elephant sleeping

|| Sloka summary||

"Resembling a heap of black beans; breathing heavily like a hissing serpent; looking like an elephant sleeping on the banks of river Ganges; " ||10.28||

|| Sloka 10.29||

ಚತುರ್ಭಿಃ ಕಾಂಚನೈರ್ದೀಪ್ತೈಃ ದೀಪ್ಯಮಾನ ಚತುರ್ದಿಶಮ್|
ಪ್ರಕಾಶೀಕೃತ ಸರ್ವಾಙ್ಗಂ ಮೇಘಂ ವಿದ್ಯುದ್ಗಣೈರಿವ||29||

ಸ|| ಚತುರ್ಭಿಃ ದೀಪೈಃ ದೀಪ್ಯಮಾನಾ ಚತುರ್ದಿಶಮ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಣೈಃ ಪ್ರಕಾಶೀಕೃತ ಮೇಘಂ ಇವ (ಪ್ರಕಾಶಿಕೃತ) ಸರ್ವಾಂಗಂ (ತಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ಚತುರ್ಭಿಃ ದೀಪೈಃ ದೀಪ್ಯಮಾನಾ ಚತುರ್ದಿಶಮ್ -
With four golden lamps lighting the four sides
ವಿದ್ಯುತ್ ಗಣೈಃ ಪ್ರಕಾಶೀಕೃತ ಮೇಘಂ ಇವ -
like the clouds lighted up by the lightnings
ಪ್ರಕಾಶೀಕೃತ ಸರ್ವಾಙ್ಗಂ -
all limbs lit up

|| Sloka summary||

"With four golden lamps lighting up the four sides, with all limbs lit up like a black cloud lit up with streaks of lightning;"||10.29||

|| Sloka 10.30||

ಪಾದಮೂಲಗತಾಶ್ಚಾಪಿ ದದರ್ಶ ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ|
ಪತ್ನೀಃ ಸ ಪ್ರಿಯಭಾರ್ಯಸ್ಯ ತಸ್ಯ ರಕ್ಷಃಪತೇರ್ಗೃಹೇ||10.30||

ಸ|| ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ ಪಾದಮೂಲಗತಾಃ ಪತ್ನೀಶ್ಚ ಸಪ್ರಿಯಭಾರ್ಯಸ್ಯ ರಕ್ಷಃ ಪತೇಃ ಗೃಹೇ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ಪಾದಮೂಲಗತಾಃ -
sitting at his feet
ಪತ್ನೀಶ್ಚ ಸಪ್ರಿಯಭಾರ್ಯಸ್ಯ -
wives and dear ones
ರಕ್ಷಃ ಪತೇಃ ಗೃಹೇ -
in the house of the king of Rakshasas
ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ ದದರ್ಶ -
that great one saw

|| Sloka summary||

"The great Vanara saw the king of Rakshasas in that palace with his dear wives who were resting at his feet." ||10.30||

From here we see descriptions of Ravana women, whose pedigree was already established in Sarga 9, as women who are all in love with Ravana, not one being forcibly brought .

|| Sloka 10.31||

ಶಶಿಪ್ರಕಾಶವದನಾಃ ಚಾರುಕುಣ್ಡಲಭೂಷಿತಾಃ|
ಅಮ್ಲಾನಮಾಲ್ಯಾಭರಣಾ ದದರ್ಶ ಹರಿಯೂಥಪಃ||10.31||

ಸ|| ಹರಿಯೂಥಪಃ ಶಶಿಪ್ರಕಾಶವದನಾಃ ಚಾರುಕುಣ್ಡಲಭೂಷಿತಾಃ ಅಮ್ಲಾನಮಾಲ್ಯಾಭರಣಾಃ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ಶಶಿಪ್ರಕಾಶವದನಾಃ -
with faces which were bright as the moon
ಚಾರುಕುಣ್ಡಲಭೂಷಿತಾಃ -
adorned with beautiful earrings
ಅಮ್ಲಾನಮಾಲ್ಯಾಭರಣಾ -
wearing fresh floral garlands
ಹರಿಯೂಥಪಃ ದದರ್ಶ -
Hanuman saw

|| Sloka summary||

"The Vanara saw the wives of Ravana whose faces were bright as the moon, adorned with beautiful earrings and fresh floral garlands."||10.31||

|| Sloka 10.32||

ನೃತ್ತವಾದಿತ್ರಕುಶಲಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಭುಜಾಙ್ಕಗಾಃ|
ವರಾಭರಣಧಾರಿಣ್ಯೋ ನಿಷಣ್ಣಾ ದದೃಶೇ ಹರಿಃ||10.32||

ಸ|| ಹರಿಃ ನೃತ್ತವಾದಿತ್ರಕುಶಲಾಃ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ಭುಜಾಂಕಗಾಃ ವರಾಭರಣಧಾರಿಣ್ಯಃ ನಿಷಣ್ಣಾಃ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ನೃತ್ತವಾದಿತ್ರಕುಶಲಾ -
proficient in dancing and playing instruments
ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಭುಜಾಙ್ಕಗಾಃ ನಿಷಣ್ಣಾಃ -
resting on his shoulders and his lap.
ವರಾಭರಣಧಾರಿಣ್ಯೋ-
wearing best of ornaments
ದದೃಶೇ ಹರಿಃ - Hanuman saw

|| Sloka summary||

"He saw women proficient in dancing and playing instruments, wearing best of ornaments resting on his shoulders and his lap." ||10.32||

|| Sloka 10.33||

ವಜ್ರವೈಢೂರ್ಯಗರ್ಭಾಣಿ ಶ್ರವಣಾನ್ತೇಷು ಯೋಷಿತಮ್|
ದದರ್ಶ ತಾಪನೀಯಾನಿ ಕುಣ್ಡಲಾನ್ಯಙ್ಗದಾನಿ ಚ||33||

ಸ|| ಶ್ರವಣಾಂತೇಷು ಯೋಷಿತಂ ವಜ್ರವೈಢೂರ್ಯಗರ್ಭಾಣಿ ತಾಪನೀಯಾನಿ ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಅಂಗದಾನಿಚ ದದರ್ಶ||

|| Sloka meanings||

ಯೋಷಿತಾಂ - young women
ಶ್ರವಣಾಂತೇಷು -
at the end of their ears
ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ವಜ್ರವೈಢೂರ್ಯಗರ್ಭಾಣಿ -
earrings encrusted with diamonds and Vaidhuryas,
ತಾಪನೀಯಾನಿ ಅಂಗದಾನಿಚ -
golden armlets
ಯೋಷಿತಾಂ ದದರ್ಶ - saw women

|| Sloka summary||

"He saw young women with earrings encrusted with diamonds and Vaidhuryas, golden armlets as well as bracelets worn on the upper part of the arm." ||10.33||

|| Sloka 10.34||

ತಾಸಾಂ ಚನ್ದ್ರೋಪಮೈರ್ವಕ್ತ್ರೈಃ ಶುಭೇರ್ಲಲಿತಕುಣ್ಡಲೈಃ|
ವಿರರಾಜ ವಿಮಾನಂ ತನ್ನಭಃ ತಾರಾಗಣೈರಿವ ||10.34||

ಸ|| ಲಲಿತಕುಣ್ಡಲೈಃ ಚಂದ್ರೋಪಮೈಃ ಶುಭೈಃ ವಕ್ತ್ರೈಃ ತತ್ ವಿಮಾನಂ ತಾರಗಣೈಃ ನಭಃ ಇವ ವಿರರಾಜ||

|| Sloka meanings||

ತಾಸಾಂ - their
ಚಂದ್ರೋಪಮೈಃ ಶುಭೈಃ ವಕ್ತ್ರೈಃ -
moon like beautiful faces
ಲಲಿತಕುಣ್ಡಲೈಃ -
with lovely earrings
ತತ್ ವಿಮಾನಂ ತಾರಗಣೈಃ ನಭಃ ಇವ -
that bed was like the sky with constellation of stars
ವಿರರಾಜ - shining

|| Sloka summary||

"There the beautiful moon like faces of the women were illumined by the lovely earrings on the exceptional bed which looked like the sky with resplendent stars." ||10.34||

|| Sloka 10.35||

ಮದವ್ಯಾಯಾಮಖಿನ್ನಸ್ತಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯೋಷಿತಃ|
ತೇಷು ತೇಷ್ವವಕಾಶೇಷು ಪ್ರಸುಪ್ತಾಸ್ತನುಮಧ್ಯಮಾಃ||10.35||

ಸ|| ಮದವ್ಯಾಯಾಮಖಿನ್ನಾಃ ತನುಮಧ್ಯಮಾಃ ತಾಃ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಯೋಷಿತಾಃ ತೇಷು ತೇಷು ಅವಕಾಶೇಷು ಪ್ರಸುಪ್ತಾಃ||

|| Sloka meanings||

ಮದವ್ಯಾಯಾಮಖಿನ್ನಾಃ -
exhausted by drinking and other exercises
ತನುಮ್ಮಧ್ಯಮಾಃ -
women of slender waist
ತಾಃ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಯೋಷಿತಾಃ -
the women of Rakshasa king
ತೇಷು ತೇಷು ಅವಕಾಶೇಷು ಪ್ರಸುಪ್ತಾಃ -
slept here and there after having their dalliances

|| Sloka summary||

"Exhausted by drinking and other exercises, the wives of Ravana, who were of slender waist, slept here and there after having their dalliances". ||10.35||

|| Sloka 10.36||

ಅಙ್ಗಹಾರೈಃ ತಥೈವಾನ್ಯಾ ಕೋಮಲೈರೈರ್ವೃತ್ತಶಾಲಿನೀ|
ವಿನ್ಯಸ್ತ ಶುಭಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ವರವರ್ಣಿನೀ||10.36||

ಸ|| ಅನ್ಯಾ ನೃತ್ತಶಾಲಿನೀ ವರವರ್ಣಿನೀ ಕೋಮಲೈಃ ಅಂಗಹಾರೈಃ ತಥೈವ ವಿನ್ಯಸ್ತ ಶುಭ ಸರ್ವಾಂಗೀ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ||

|| Sloka meanings||

ಅನ್ಯಾ ನೃತ್ತಶಾಲಿನೀ ವರವರ್ಣಿನೀ -
Another women of extremely beautiful complexion, experienced in dancing
ಕೋಮಲೈಃ ಅಂಗಹಾರೈಃ -
with delicate rhythmic movements of dance,
ತಥೈವ ವಿನ್ಯಸ್ತ ಶುಭ ಸರ್ವಾಂಗೀ -
held her limbs in a similar dance posture
ಪ್ರಸುಪ್ತಾ - slept

|| Sloka summary||

"Another women of extremely beautiful complexion experienced in dancing with delicate rhythmic movements of dance movements, held her hands in a dancing posture and slept." ||10.36||

|| Sloka 10.37||

ಕಾಚಿದ್ವೀಣಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಸಂಪ್ರಕಾಶತೇ|
ಮಹಾನದೀ ಪ್ರಕೀರ್ಣೇನ ನಳಿನೀ ಪೋತ ಮಾಶ್ರಿತಾ||10.37||

ಸ|| ವೀಣಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಕಾಚಿತ್ ಮಹಾನದೀಪ್ರಕೀರ್ಣಾ ಪೋತಂ ಆಶ್ರಿತಾ ನಳಿನೀ ಇವ ಸಂಪ್ರಕಾಶತೇ||

|| Sloka meanings||

ಕಾಚಿತ್ ವೀಣಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ -
One woman who slept hugging her Veena
ಮಹಾನದೀಪ್ರಕೀರ್ಣಾ -
while floating in a large river
ಪೋತಂ ಆಶ್ರಿತಾ ನಳಿನೀ ಇವ -
like a creeper clinging on to a boat
ಸಂಪ್ರಕಾಶತೇ - shines

|| Sloka summary||

"One woman who slept hugging her Veena, shone like a creeper clinging on to a boat, floating in a large river". ||10.37||

|| Sloka 10.38||

ಅನ್ಯಾಕಕ್ಷಗತೇನೈವ ಮಡ್ಡುಕೇನಾಸಿತೇಕ್ಷಣಾ|
ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಭಾಮಿನೀ ಭಾತಿ ಬಾಲಪುತ್ರೇನ ವತ್ಸಲಾ||10.38||

ಸ||ಅನ್ಯಾ ಅಸಿತೇಕ್ಷಣಾ ಕಕ್ಷಗತೇನೈವ ಮಡ್ಡುಕೇನ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಇವ ವತ್ಸಲಾ ಬಾಲಪುತ್ರಾ ಭಾಮಿನೀ ಇವ ಭಾತಿ ||

|| Sloka meanings||

ಅನ್ಯಾ ಅಸಿತೇಕ್ಷಣಾ -
another black-eyed woman
ಕಕ್ಷಗತೇನೈವ ಮಡ್ಡುಕೇನ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ -
slept with Madduka drum held under her arms pits
ವತ್ಸಲಾ ಬಾಲಪುತ್ರಾ ಭಾಮಿನೀ ಇವ ಭಾತಿ -
shone like a loving mother holding her baby

|| Sloka summary||

"Another black-eyed woman slept with Madduka drum held under her arm pits like a loving mother holding her baby." ||10.38||

|| Sloka 10.39||

ಪಟಹಂ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಪೀಡ್ಯಶೇತೇ ಶುಭಸ್ತನೀ|
ಚಿರಸ್ಯ ರಮಣಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯೇವ ಭಾಮಿನೀ||39||

ಸ|| ಚಾರುಸರ್ವಾಂಗೀ ಶುಭಸ್ತನೀ ಭಾಮಿನೀ ಚಿರಸ್ಯ ರಮಣಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಪಟಹಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯೇವ ಪೀಡ್ಯ ಶೇತೇ (ಭಾಮಿನೀ ದದರ್ಶ)||

Rama Tika says - ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಅನ್ಯಾ ಚಿರಸ್ಯ ಬಹುಕಾಲಾತ್ ರಮಣಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ರಮಣಂ ಪತಿಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಅತಏವ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಕಾಮಿನೀ ಇವ ಪಟಹಮ್ ನ್ಯಸ್ಯ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಸ ಶೇತೇ |

|| Sloka meanings||

ಚಾರುಸರ್ವಾಂಗೀ ಶುಭಸ್ತನೀ ಭಾಮಿನೀ -
A charming lady of beautiful breasts
ಚಿರಸ್ಯ ರಮಣಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಭಾಮಿನೀ ಇವ-
having obtained her lover after a long time.
ಪಟಹಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಪೀಡ್ಯ ಶೇತೇ -
slept tightly hugging her Tambourine

|| Sloka summary||

"A charming lady of beautiful breasts slept tightly hugging her Tambourine like a lady having obtained her lover after a long time."||10.38||

|| Sloka 10.40||

ಕಾಚಿದ್ವಂಶಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಸುಪ್ತಾ ಕಮಲಲೋಚನಾ|
ರಹಃ ಪ್ರಿಯತಮಂ ಗೃಹ್ಯ ಸಕಾಮೇನ ಚ ಕಾಮಿನೀ||40||

ಸ||ಕಮಲಲೋಚನಾ ಕಾಚಿತ್ ವಂಶಮ್ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ರಹಃ ಪ್ರಿಯತಮಮ್ ಗೃಹ್ಯ ಸಕಾಮಾ ಕಾಮಿನೀ ಇವ ಸುಪ್ತಾ (ಕಾಮಿನೀಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ಕಮಲಲೋಚನಾ ಕಾಚಿತ್ -
Another lotus eyed woman
ವಂಶಮ್ ಪರಿಷ್ವಜ್ -
embracing lute
ರಹಃ ಪ್ರಿಯತಮಮ್ ಗೃಹ್ಯ -
holding her lover in secret
ಸಕಾಮಾ ಕಾಮಿನೀ ಇವ ಸುಪ್ತಾ -
slept like a lovelorn woman

|| Sloka summary||

"Another lotus eyed woman slept embracing lute as if she were a lovelorn lady holding her lover in secret." ||10.40||

|| Sloka 10.41||

ವಿಪಞ್ಚೀಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯಾನ್ಯಾ ನಿಯತಾ ನೃತ್ತಶಾಲಿನೀ|
ನಿದ್ರಾವಶಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸಹಕಾಂತೇವ ಭಾಮಿನೀ||10.41||

ಸ|| ನೃತ್ತಶಾಲಿನೀ ಅನ್ಯಾ ವಿಪಂಚೀಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ನಿಯತಾ ಸಹಕಾಂತಾ ಭಾಮಿನೀ ಇವ ನಿದ್ರಾವಶಮ್ ಅನುಪ್ರಾಪ್ತಾ (ಭಾಮಿನೀಂ ದದರ್ಶ)||

|| Sloka meanings||

ನೃತ್ತಶಾಲಿನೀ ಅನ್ಯಾ -
Another lady expert in dancing
ವಿಪಂಚೀಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ -
holding a seven stringed lute
ನಿದ್ರಾವಶಮ್ ಅನುಪ್ರಾಪ್ತಾ -
overtaken by sleep
ನಿಯತಾ ಸಹಕಾಂತಾ ಭಾಮಿನೀಇವ -
like a lover with her love

|| Sloka summary||

"Another lady expert in dancing, holding a seven stringed lute, was over taken by sleep like a lover with her love." ||10.41||

|| Sloka 10.42||

ಅನ್ಯಾಕನಕಸಂಕಾಶೈಃ ಮೃದುಪೀನೈಃ ಮನೋರಮೈಃ|
ಮೃದಙ್ಗಂ ಪರಿಪೀಡ್ಯಾಙ್ಗೈಃ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಮತ್ತಲೋಚನಾ||10.42||

ಸ|| ಮತ್ತಲೋಚನಾ ಅನ್ಯಾ ಕನಕಸಂಕಾಶೈಃ ಮೃದುಪೀನೈಃ ಮನೋಹರೈಃ ಅಙ್ಗೈಃ ಮೃದಙ್ಗಂ ಪರಿಪೀಡ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ||

|| Sloka meanings||

ಮತ್ತಲೋಚನಾ ಅನ್ಯಾ ಕನಕಸಂಕಾಶೈಃ -
Another woman drunken eyes and golden complexion
ಮೃದುಪೀನೈಃ ಮನೋಹರೈಃ ಅಙ್ಗೈಃ -
with a soft bosom and delightful limbs
ಮೃದಙ್ಗಂ ಪರಿಪೀಡ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ -
slept holding a drum.

|| Sloka summary||

"Another woman of drunken eyes and golden complexion, with and delightful limbs and a soft bosom slept holding a drum." ||10.42||

|| Sloka 10.43||

ಭುಜಪಾರ್ಶ್ವಾನ್ತರಸ್ಥೇನ ಕಕ್ಷಗೇಣ ಕೃಶೋದರೀ|
ಪಣವೇನ ಸಹಾನಿನ್ದ್ಯಾ ಸುಪ್ತಾ ಮದಕೃತಶ್ರಮಾ||10.43||

ಸ|| ಅನಿಂದ್ಯಾ ಕೃಶೋದರೀ ಮದಕೃತ ಶ್ರಮಾ ಭುಜಪಾರ್ಸ್ವಾನ್ತರಸ್ಥೇನ ಕಕ್ಷಗೇನ ಪಣವೇನ ಸಹ ಸುಪ್ತಾ||

|| Sloka meanings||

ಅನಿಂದ್ಯಾ ಕೃಶೋದರೀ -
Another woman of flawless slender stomach
ಮದಕೃತ ಶ್ರಮಾ -
exhausted by acts of love
ಪಣವೇನ ಸಹ ಭುಜಪಾರ್ಸ್ವಾನ್ತರಸ್ಥೇನ ಕಕ್ಷಗೇನ -
with Tabor pressed in her armpits to her bosom
ಸುಪ್ತಾ - slept

|| Sloka summary||

"Another woman of flawless slender stomach exhausted by acts of love slept with Tabor pressed in her armpits to her bosom." ||10.43||

|| Sloka 10.44||

ಡಿಣ್ಡಿಮಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯಾನ್ಯಾ ತಥೈವಾಸಕ್ತ ಡಿಣ್ಡಿಮಾ|
ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ತರುಣಂ ವತ್ಸಂ ಉಪಗುಹ್ಯೇನ ಭಾಮಿನೀ||10.44||

ಸ|| ಆಸಕ್ತಡಿಣ್ಡಿಮಾ ಅನ್ಯಾ ಡಿಣ್ಡಿಮಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ತರುಣಂ ವತ್ಸಂ ಉಪಗೃಹ್ಯ ಇವ ಸುಪ್ತಾ||

Tilaka Tika says- ಡಿಣ್ಡಿಮಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಆಲಿಙ್ಗ್ಯ|ತರುಣಂ ರಮ್ಯಂ ವತ್ಸಂ ಪುತ್ರಂ ಚ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತೇವ|

|| Sloka meanings||

ಆಸಕ್ತಡಿಣ್ಡಿಮಾ -
one who is interested in Dindima
ಅನ್ಯಾ ಡಿಣ್ಡಿಮಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ -
holding Dindima
ತರುಣಂ ವತ್ಸಂ ಉಪಗೃಹ್ಯ ಇವ -
like one carrying a young child
ಪ್ರಸುಪ್ತಾ - slept

|| Sloka summary||

"One who is interested in Dindima slept holding Dindima
like she was holding a young child." ||10.44||

|| Sloka 10.45||

ಕಾಚಿದಾಡಮ್ಬರಂ ನಾರೀ ಭುಜಸಂಯೋಗಪೀಡಿತಮ್|
ಕೃತ್ವಾ ಕಮಲಪತ್ತ್ರಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಮದಮೋಹಿತಾ||10.45||

ಸ||ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀ ಕಚಿತ್ ನಾರೀ ಅಡಮ್ಬರಮ್ ಭುಜಸಂಯೋಗ ಪೀಡಿತಮ್ ಕೃತ್ವಾ ಮದಮೋಹಿತಾ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ||

Rama Tika says- ಕಾಚಿತ್ ನಾರೀ ಆಡಮ್ಬರಂ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷಂ ಭುಜಸಂಯೋಗೇನ ಭುಜ ಆಲಿಙ್ಗನೇನ ಪೀಡಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ|

|| Sloka meanings||.

ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀ ಕಚಿತ್ ನಾರೀ -
Another one with eyes like a lotus petal
ಅಡಮ್ಬರಮ್ -
musical instrument by name Adambaram
ಭುಜಸಂಯೋಗ ಪೀಡಿತಮ್ ಕೃತ್ವಾ-
holding it tight in her arms
ಮದಮೋಹಿತಾ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ -
slept deluded with passion

|| Sloka summary||

"Another one deluded with passion with eyes like a lotus petal slept holding an instrument called Adambaram."||10.45||

|| Sloka 10.46||

ಕಲಶೀ ಮಪವಿಧ್ಯಾನ್ಯಾ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಭಾತಿ ಭಾಮಿನೀ|
ವಸನ್ತೇ ಪುಷ್ಪಶಬಲಾ ಮಾಲೇವ ಪರಿಮಾರ್ಜಿತಾ||46||

ಸ||ಕಲಶೀಂ ಅಪವಿಧ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಅನ್ಯಾ ಭಾಮಿನೀ ವಸನ್ತೇ ಪರಿಮಾರ್ಜಿತಾ ಪುಷ್ಪಶಬಲಾ ಮಾಲೇವ ಭಾತಿ ||

Ram tika says - ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಕಲಶೀಂ ಜಲಪೂರ್ಣಘಟೀಂ ಅಪವಿಧ್ಯ ಹಸ್ತಪ್ರಕ್ಷೇಪಾದಿನಾ ವಿಪರ್ಯಾಸ್ಯ ಪರಮಾರ್ಜಿತಾ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಪುಷ್ಪ ಶಬಲಾ ಶಬಲಿತ ಪುಷ್ಪ ಅನ್ಯಾ ಪರಮಾರ್ಜಿತಾ ಗ್ಲಾನಿದೂರೀಕರ್ಣಾಯ ಕೃತಮಾರ್ಜನಾ ಪುಷ್ಪ ಮಾಲೇವ ಭಾತಿ|

|| Sloka meanings||

ಅನ್ಯಾ ಭಾಮಿನೀ -
another lady
ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಕಲಶೀಂ ಅಪವಿಧ್ಯ -
pushing aside a vessel filled with water in sleep
ವಸನ್ತೇ - in spring
ಪುಷ್ಪಶಬಲಾ ಮಾಲೇವ ಪರಿಮಾರ್ಜಿತಾ -
like a garland of flowers swept away
ಭಾತಿ - appeared

|| Sloka summary||

"Another lady slept pushing aside a vessel filled with water like a garland of variety of flowers set aside." ||10.46||

|| Sloka 10.47||

ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂಚ ಕುಚೌ ಕಾಚಿತ್ ಸುವರ್ಣಕಲಶೋಪಮೌ|
ಉಪಗುಹ್ಯಾಬಲಾಸುಪ್ತಾ ನಿದ್ರಾ ಬಲಪರಾಜಿತಾ ||10.47||

ಸ|| ಕಾಚಿತ್ ಅಬಲಾ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಸುವರ್ಣಕಲಶೋಪಮೌ ಕುಚೌ ಉಪಗುಹ್ಯ ನಿದ್ರಾಬಲಪರಾಜಿತಾ ಸುಪ್ತಾ||

|| Sloka meanings||

ಕಾಚಿತ್ ಅಬಲಾ -
Another woman
ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ -
with her both hands
ಸುವರ್ಣಕಲಶೋಪಮೌ ಕುಚೌ -
her own breasts which are like golden goblets
ಉಪಗುಹ್ಯ - pressing
ನಿದ್ರಾಬಲಪರಾಜಿತಾ ಸುಪ್ತಾ -
slept over powered by sleep

|| Sloka summary||

"Another woman overcome with sleep slept with her hands pressing her own golden goblet like breasts."||10.47||

|| Sloka 10.48||

ಅನ್ಯಾಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀ ಪೂರ್ಣೇನ್ದುಸದೃಶಾನನಾ|
ಅನ್ಯಾಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ಸುಶ್ರೋಣೀಂ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಮದವಿಹ್ವಲಾ||48||

ಸ|| ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀ ಪೂರ್ಣೇಂದುಸದೃಶಾನನಾ ಅನ್ಯಾ ಮದವಿಹ್ವಲಾ ಸುಶ್ರೋಣೀಮ್ ಅನ್ಯಾಂ ಆಲಿಂಗ್ಯ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ||

|| Sloka meanings||

ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀ -
woman with lotus eyes
ಪೂರ್ಣೇಂದುಸದೃಶಾನನಾ -
with face like that of a full moon
ಮದವಿಹ್ವಲಾ ಸುಶ್ರೋಣೀಮ್ ಅನ್ಯಾಂ ಆಲಿಂಗ್ಯ -
embracing another woman of beautiful hips who was drowsy
ಪ್ರಸುಪ್ತಾ -ನಿದ್ರಿಂಚುಚುನ್ನದಿ

|| Sloka summary||

"Another woman with lotus eyes with face like a full moon slept, embracing another woman of beautiful hips who was drowsy having been drunk." ||10.48||

|| Sloka 10.49||

ಅತೋದ್ಯಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ|
ನಿಪೀಡ್ಯ ಚ ಕುಚೈಃ ಸುಪ್ತಾಃ ಕಾಮಿನ್ಯಃ ಕಾಮುಕಾನ್ ಇವ||49||

ಸ|| ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಆತೋದ್ಯಾನಿ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಕಾಮಿನ್ಯಃ ಕಾಮುಕಾನಿವ ಕುಚೈಃ ನಿಪೀಡ್ಯ ಸುಪ್ತಾ||

|| Sloka meanings||

ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಆತೋದ್ಯಾನಿ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ -
some charming ladies slept embracing wonderful instruments
ಕಾಮಿನ್ಯಃ ಕಾಮುಕಾನಿವ -
like a lover embracing a loved one
ಕುಚೈಃ ನಿಪೀಡ್ಯ ಸುಪ್ತಾ -
slept pressing them against their bosoms

|| Sloka summary||

"Charming ladies slept embracing wonderful instruments pressing them against their bosoms as though they were embracing their loved ones." ||10.49||

|| Sloka 10.50||

ತಾಸಾಮ್ ಏಕಾನ್ತ ವಿನ್ಯಸ್ತೇ ಶಯಾನಾಂ ಶಯನೇ ಶುಭೇ|
ದದರ್ಶ ರೂಪಸಂಪನ್ನಾಂ ಅಪರಾಂ ಸ ಕಪಿಃ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್||50||

ಸ|| ಸ ಕಪಿಃ ತಾಸಾಂ ಏಕಾನ್ತ ವಿನ್ಯಸ್ತೇ ಶುಭೇ ಶಯನೇ ಶಯಾನಮ್ ರೂಪಸಂಪನ್ನಾಮ್ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್ ದದರ್ಶ||

Tilaka Tika says- ಅಥ ಪ್ರಥಾನ ಮಹಿಷೀ ದರ್ಶನಮ್ |

|| Sloka meanings||

ತಾಸಾಂ ಏಕಾನ್ತ ವಿನ್ಯಸ್ತೇ -
ವಾರಿಲೋ ಏಕಾಂತಮುಗಾ
ಶುಭೇ ಶಯನೇ ಶಯಾನಮ್ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್ -
ಶುಭಮೈನ ಶಯನಮುಲೋ ಶಯನಿಂಚುಚುನ್ನ ಸ್ತ್ರೀನಿ
ಸ ಕಪಿಃ ದದರ್ಶ -
ಆ ವಾನರುಡು ಚೂಚೆನು

|| Sloka summary||

"The Vanara saw a woman endowed with beauty sleeping separately on an excellent bed." ||10.50||

Here we see the description of Mandodari, the chief queen of Ravana.

|| Slokaಲು 10.51,52||

ಮುಕ್ತಾಮಣಿ ಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ ಭೂಷಣೈಃ ಸುವಿಭೂಷಿತಾಮ್|
ವಿಭೂಷಯನ್ತೀಮಿವ ತತ್ ಸ್ವಶ್ರಿಯಾ ಭವನೋತ್ತಮಮ್||10.51||
ಗೌರೀಂ ಕನಕವರ್ಣಾಭಾಂ ಇಷ್ಟಾಂ ಅನ್ತಃಪುರೇಶ್ವರೀಮ್|
ಕಪಿರ್ಮಂಡೋದರೀಂ ತತ್ರ ಶಯಾನಾಂ ಚಾರುರೂಪಿಣೀಮ್||10.52||

ಸ||ಮುಕ್ತಾಮಣಿ ಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ ಭೂಷಣೈಃ ಸುವಿಭೂಷಿತಾಂ ತತ್ ಸ್ವಶ್ರಿಯಾ ತತ್ ಭವನೋತ್ತಮಮ್ ವಿಭೂಷಯಂತೀಂ ಇವ ಗೌರೀಂ ಕನಕವರ್ಣಾಭಾಮ್ ಇಷ್ಟಾಂ ಅಂತಃಪುರೇಶ್ವರೀಮ್ ಚಾರುರೂಪಿಣೀಮ್ ತತ್ರ ಶಯಾನಾಂ ಮಂಡೋದರೀಂ (ದದರ್ಶ)||

Rama Tika says- ತಾಸಾಂ ಸಮೀಪೇ ಏಕಾನ್ತವಿನ್ಯಸ್ತೇ ಶಯನೇ ಶಯಾನಾಂ ರೂಪಸಂಪನ್ನಾಮ್ ತಾಂ ಉತ್ತಮಾಂ ಸ್ವಶ್ರಿಯಾ ಸುಶೋಭಯಾ ಭವನೋತ್ತಮಂ ವಿಭೂಷಯನ್ತೀಮ್ ಗೌರೀಂ ಗೌರವರ್ಣಾಮ್ ಇಷ್ಟಾಂ ರಾವಣೋತ್ಕಟೇಚ್ಛಾವಿಷಯೀಭೂತಾಮ್ ಅನ್ತಃ ಪುರೇಶ್ವರೀಮ್ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್ ದದರ್ಶ| ಸಾರ್ಥ ಶ್ಲೋಕದ್ವಯಂ ಏಕಾನ್ವಯೀ|

Tilaka Tika says - ಗೌರೀಮ್ ಪೀತಾಮ್ ಅತಏವ ಕನಕವರ್ಣಾಭಾಮಿಷ್ಟಾಮ್ ರಾವಣಸ್ಯ ಅತಿಪ್ರಿಯಾಮ್, ಅಂತಃಪುರೇಶ್ವರೀಮ್‌ಅನ್ತಃ ಪುರ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮ್ ಈಶ್ವರೀಮ್ಕಪಿಃ ಮಣ್ಡೋದರೀಮ್ ದದರ್ಶ|

|| Sloka meanings||

ಮುಕ್ತಾಮಣಿ ಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ ಭೂಷಣೈಃ-
ornaments embedded with pearls and gems
ಸುವಿಭೂಷಿತಾಂ -
well decorated
ತತ್ ಸ್ವಶ್ರಿಯಾ ತತ್ ಭವನೋತ್ತಮಮ್ ವಿಭೂಷಯಂತೀಂ ಇವ -
as if lighting the mansion with her own splendor
ಗೌರೀಂ ಕನಕವರ್ಣಾಭಾಮ್ -
beautiful with golden complexion
ಇಷ್ಟಾಂ ಅಂತಃಪುರೇಶ್ವರೀಮ್ -
Ravana's favorite and chief queen of harem
ತತ್ರ ಶಯಾನಾಂ -
sleeping there
ಚಾರುರೂಪಿಣೀಮ್ ಮಂಡೋದರೀಂ (ದದರ್ಶ) -
very beautiful Mandodari (he saw)

|| Sloka summary||

"He saw Mandodari the chief queen of harem very beautiful with golden complexion wearing ornaments embedded with pearls and gems as if lighting the mansion with her own splendor sleeping there." ||10.51,52||

|| Slokas 10.53,54||

ಸತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಭೂಷಿತಾಂ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ|
ತರ್ಕಯಾಮಾಸ ಸೀತೇತಿ ರೂಪಯೌವನಸಂಪದಾ||10.53||
ಹರ್ಷೇಣ ಮಹತಾಯುಕ್ತೋ ನನನ್ದ ಹರಿಯೂಥಪಃ||10.54||

ಸ|| ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಭೂಷಿತಂ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೂಪಯೌವ್ವನಸಂಪದಾ ಸೀತಾ ಇತಿ ತರ್ಕಯಾಮಾಸ| ಹರಿಯೂಥಪಃ ಮಹತಾ ಹರ್ಷೇಣ ಯುಕ್ತಃ ನನನ್ದ||

|| Sloka meanings||

ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ -
the son of wind god with powerful arms
ರೂಪಯೌವ್ವನಸಂಪದಾ ಭೂಷಿತಂ -
decorated with the wealth of beauty and youth
ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ - seeing her
ಸೀತಾ ಇತಿ ತರ್ಕಯಾಮಾಸ -
thinking (she) is Sita
ಮಹತಾ ಹರ್ಷೇಣ ಯುಕ್ತಃ -
endowed with great joy
ಹರಿಯೂಥಪಃ ನನನ್ದ -
that Vanara rejoiced

|| Sloka summary||

"Vanara, the son of wind god, seeing her decorated with the wealth of beauty and riches thought, 'This is Sita'. Then the chief of Vanaras rejoiced with joy." ||10.53,54||

|| Sloka 10.55||

ಅಸ್ಫೋಟಯಾಮಾಸ ಚುಚುಮ್ಬ ಪುಚ್ಛಂ
ನನನ್ದ ಚಿಕ್ರೀಡ ಜಗೌ ಜಗಾಮ|
ಸ್ತಮ್ಭಾನ್ ಆರೋಹಾನ್ ನಿಪಪಾತ ಭೂಮೌ
ನಿದರ್ಶಯನ್ ಸ್ವಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಕಪೀನಾಂ||10.55||

ಸ|| ಆಸ್ಫೋಟಯಾಮಾಸ ಪುಚ್ಛಮ್ ಚುಚುಂಬ ನನನ್ದ ಚಿಕ್ರೀಡ ಜಗೌ ಜಗಾಮ ಸ್ವಾಮ್ ಕಪೀಣಾಂ ಪ್ರಕೃತೀಂ ನಿದರ್ಶಯನ್ ಸ್ತಂಭಾನ್ ಆರೋಹನ್ ನಿಪಪಾತ||

RamaTika says- ಆಸ್ಫೋಟಯಾಮಾಸ ಇತಿ| ಸ್ವಾಂ ಸ್ವಕೀಯಾಂ ಕಪೀನಾಮ್ ಪ್ರಕೃತಿಂ ದರ್ಶಯನ್ ಆಸ್ಫೋಟನಾದಿಕಮ್ ಆನನ್ದ ಸೂಚಕಸ್ವಜಾತಿ ಧರ್ಮಮ್ ಚಕಾರ ಅತ ಏವ ಸ್ತಂಭಾನ್ ಆರೋಹತ್ ನಿಪಪಾತ ಚ|

|| Sloka meanings||

ಆಸ್ಫೋಟಯಾಮಾಸ ಪುಚ್ಛಮ್ ಚುಚುಂಬ ನನನ್ದ -
rejoiced clapping his arms and kissing his tail
ಚಿಕ್ರೀಡ ಜಗೌ ಜಗಾಮ -
played and sang songs
ಸ್ವಾಮ್ ಕಪೀಣಾಂ ಪ್ರಕೃತೀಂ ನಿದರ್ಶಯನ್ -
showing his nature as a monkey
ಸ್ತಂಭಾನ್ ಆರೋಹನ್ ನಿಪಪಾತ -
jumped up and down the pillars

|| Sloka summary||

"He rejoiced clapping his palms, kissed his tail , sang songs , went about in joy jumped up and down the pillars. Thus he exhibited his natural exuberance as a Vanara".||10.55||

In the search for Sita Hanuma sees the chief queen Mandodari. In form and youth she was like Sita. Mandodari is also young and beautiful like Sita. That is the reason for Hanuma to get mixed up.

But she is not equal of Sita in her virtues Hanuma for a moment does not realize this. Thinking she is Sita, Hanuma rejoices.

Just as babies would jump at the hint of happiness, thinking Mandodari is Sita, Hanuma too rejoiced jumping up and down. The poet goes out of the way to telling us that in many action words. That jumping up and down is "ನಿದರ್ಶಯನ್ ಸ್ವಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಕಪೀನಾಂ" (10.54) . This is demonstration of the nature of Vanaras. That is to highlight the childish nature of the joy. Children's joy is known by their many actions of joy.

That the one seen is not real Sita is indicated to us. Indicated to us by the many childish actions of joy. Poet called it as the nature of Vanara's.

Knowledge acquired through reading gives one an understanding. But seeing and experiencing the same knowledge is entirely another different. The difference in these two is seen in the two scenes. Hanuma seeing Mandodari. And Hanuma discovering Sita.

The difference in the two is the difference in learning by experience and learning by understanding. When he saw Mandodari he jumped with joy. Maybe he sang songs too. When he recognized Sita poet describes him as "ಭಾಷ್ಪಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ" ( 16.2); With tears of happiness filling his eyes, he remained silent. There was no jumping up and down or climbing the trees.

The bee makes buzzing sound, buzzing around. But once it is on to the flower savoring the honey, one only hears the silence.

The one experiencing the Self or the Bhagavan too is similar. Such a one will be absorbed in that experience of "Self". He experiences the Bliss. There are no external demonstrations of that joy.

The climbing and jumping expressions of joy, tell us that that this is not an event like seeing Sita or experiencing "Self"

One more thing.

In the 9th Sarga reading the line " ಅಸಸಾದಾಧ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ನಿವವೇಶನಮ್", we postulated that Hanuma entered one more sheath of Pancha Kosa. That is the Manomaya Kosa.

In this Sarga we hear more about that. About Ravana sleeping in the Manomaya Kosa.

"Vasanas" are present consciousness of past perceptions lingering in the mind. These could be in three states.

(1) ಸುಪ್ತ ದಶ Sleeping state
(2) ಕ್ಷೀಣ ದಶ state of deterioration
(3) ಉದ್ಬುದ್ಧ ದಶ state of enhanced excitement.

When they are in the sleeping state, ಸುಪ್ತ ದಶ , the power of those Vasanas is not visible. However cruel one may be, one does not deal in cruelty during his sleep. That nature of the mind, which is cruel normally, remains suppressed during sleep. Sometimes even in the in the normal behavior, those cruel Vasanas may look like they are in decadence.
When one is not angry they may actually look like they are free of those Vasanas. But like that small spark of fire which lights up a huge fire, the suppressed Vasanas light up on the first possible opportunity.

So Appalacharyulu garu says the search must happen in those moments of ಸುಪ್ತ ದಶ, the sleeping state. So the search must proceed in those moments, when the Tamasic and Rajasic spirits are literally sleeping.

Similarly in the case of search for Self also,
that search can happen when the Rajo Tamas a Gunas are under control. Every description in this Sarga makes it clear. How difficult indeed it is to overcome the opulence on display. How easily the senses get attracted to the opulence that is visible.

In Hanuma's search, wonderful palaces, groves, women, eatables, drinks etc are seen. Seeing that Hanuma wondered aloud "ಸ್ವರ್ಗೋಯಂ ದೇವಲೋಕೋಯಮ್.." But he continues the search without getting diverted. The poet doubles down on such descriptions in this Sarga. It is as though to highlight the difficulties faced by the one in search.

There is a description of city of Ayodhya in Balakanda. Sundarakanda has the description of the city of Lanka. One would notice the difference in descriptions.

In the description of Ayodhya there is a description of the people ; ' ನಾಕುಂಡಲೀ ನಾಮಕುಟೀ ನಾಸ್ರಗ್ವೀ ನಾಲ್ಪಭೋಗವಾನ್'; describing their wealth; 'ನನಾಸ್ತಿಕಃ ನಚಾನೃತಕಥಃ ನಾವಿದ್ವಾನ್ ನಾ ಬಹುಶ್ರುತಃ', describing the wealth of their character; It is about the people.

In the description of Lanka, it is about the palaces. The emphasis is on the description of external beauty. External beauty is the one that binds you to the body. That hinders the search for real Self.

Only one who does not stray from his path, the path in search of Self, that one alone can attain the goal of discovering the "Self". That is the secret of Search for Self.

That is the secret the poet is telling, as Hanuma walks through the opulent visuals Sarga 10.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ||

Thus ends the tenth Sarga of Sundarakanda in Ramayan , the first ever poem in Sanskrit written by Valmiki||

||om tat sat||

updated 23/10/2022 0555